Aanpak uiergezondheid Het aanpakken van een bedrijfsspecifiek probleem, vereist specifieke oplossingen en aanpassingen die passen bij het bedrijf en bij de geïdentificeerde kiem die daar een rol speelt (zie ook verwekkers en onderzoek). Sommige adviezen zijn echter altijd gepast om de uiergezondheid op een bedrijf te verbeteren. Ook op de site van de GD zijn er hulpmiddelen te vinden voor de aanpak van uiergezondheidsproblemen. Gezonde koeien De weerstand van koeien bepaalt mede de gevoeligheid van het uier voor infectie. Sterke, gezonde koeien, die niet langdurig blootstaan aan stress, hebben minder snel uierontsteking. Infectieziekten als IBR en BVD veroorzaken een verhoogde gevoeligheid voor uierontsteking. Het is daarom voor de uiergezondheid op een bedrijf ook belangrijk om die ziektes onder controle te krijgen (zie IBR en BVD). Schone koeien Bacteriën zijn met het blote oog niet te zien, maar de infectiedruk is hoger in een vuile omgeving en bij zichtbaar vuile koeien. Mest die opspat tegen de benen en buik, spat óók op tegen het uier en de slotgaten! Bovendien raken de spenen bij een liggende koe de poten en hakken. Als die erg vuil zijn, komt dat vuil ook op de slotgaten. Vieze koeien hebben 1,5 keer zo vaak subklinische mastitis (hoog celgetal) als schone koeien! Het is dus belangrijk voor de uiergezondheid dat de koeien schoon zijn. Uit onderzoek blijkt dat er drie belangrijke punten zijn om de reinheid van de koe te beoordelen: het uier (achteruier en zijkant), de dijen en de onderbenen/klauwen. De beste manier om de hygiëne van de koeien te scoren, is met behulp van de scorekaart van het UGCN. Let bij te veel vieze koeien niet alleen op de reinheid van de boxen en schone looppaden, maar kijk ook naar de koeien zelf: scheren (van in ieder geval uiers en staartpluim) kan veel uitmaken. Bovendien is de mestconsistentie belangrijk voor de reinheid van de koeien, te dunne mest (voedingsfouten/darminfecties) spat veel makkelijker op tegen benen en uier dan wat dikkere mest. Schoon strooisel Droog, schoon en voldoende strooisel in de ligboxen is uiteraard belangrijk voor goede uiergezondheid. Door een open slotgat kunnen bacteriën vanaf het ligbed in het uier komen. In alle soorten organische boxbedekking (zaagsel, gescheiden mestfractie, stro, papierpulp enz.) kunnen bacteriën zich vermenigvuldigen, zeker als daar als voedingsbron ook nog eens uitgelekte melk bij komt. Daarom is het belangrijk om boxen zo schoon mogelijk te houden, door regelmatig mest en uitgelekte melk te verwijderen en op te strooien. Zaagsel (of ander strooisel) is nodig om vocht van onder andere melk en mest te absorberen, het gebruik van alléén koematrassen is dus niet aan te raden. Daarnaast moet het product dat gebruikt wordt om op te strooien uiteraard zo min mogelijk kiemen bevatten. Ook een goed uitgangsproduct kan gedurende de opslag besmet worden met bacteriën, of er kan broei in ontstaan. Zorg daarom dat de voorraad goed afgedekt is, op een droge ondergrond ligt en dat er geen broei ontstaat. Een voorraad zaagsel voor in de boxen is (hoewel het handig is met werken,) is dus niet de veiligste oplossing, omdat het zaagsel vaak erg vochtig wordt door speeksel, uitademingslucht en condens. Zorg ook bij de (hoog)drachtige pinken en bij de droge koeien voor een schoon en droog ligbed. Bij 60% van de vaarzen is het slotgat al twee maanden voor het afkalven open! Ook bij koeien worden veel mastitisgevallen veroorzaakt door bacteriën die al in de droogstand door het slotgat in het uier gekomen zijn. Schoon melken De melkinstallatie en de melker hebben veel invloed op uiergezondheid. Natuurlijk kunnen verwekkers van mastitis tijdens het melken overgedragen worden van koe naar koe, maar het melken heeft ook invloed op de speenconditie. Door afwijkingen in de melkinstallatie kunnen speenpunten bijvoorbeeld ernstig vereelten, waardoor bacteriën meer kans krijgen. Een ‘droge meting’ van de melkinstallatie laat niet altijd álle afwijkingen zien, dus op bedrijven met mastitisproblemen kan een natte meting vaak meer inzicht bieden. Let, om verspreiding van kiemen tijdens het melken te verminderen, op de volgende aandachtspunten: Draag melkershandschoenen. Reinig de handschoenen gedurende het melken regelmatig en draag een paar handschoenen gedurende maximaal één melkbeurt (de handschoenen kunnen anders juist een besmettingsbron worden). Behandel uiers voor met schone doeken: gebruik een doek niet voor mee dan één koe. Voorstralen: door het voorstralen worden uierontstekingen veel sneller opgespoord. Maak melkstellen schoon na het melken van dieren met hoog celgetal of klinische uierontsteking: spoel gedurende ten minste vijf seconden met schoon water van ten minste 85⁰C (kouder water heeft geen zin). Als alternatief kunnen hoog celgetal dieren en dieren met uierontsteking als laatste gemolken worden. Geef koeien na het melken niet de kans om meteen weer te gaan liggen: het slotgat blijft na het melken nog even open en bacteriën uit de boxen kunnen dan makkelijk naar binnen. Koeien moeten bij voorkeur 15 tot 20 minuten blijven staan.
< < < < < <
Algemeen Bedrijfsbegeleiding Infectieziekten Klauwgezondheid Mastitis Vruchtbaarheid Voeding Jongvee Worminfecties Operaties BGP/BBP Medicijnen Wet en Regelgeving
Copyright DAP ‘t Groene Hart 2021, alle rechten voorbehouden
Home Medewerkers Melkvee Vleesvee Schapen/Geiten Varkens Laboratorium Nieuws Links Contact Algemeen Algemeen Onderzoek Onderzoek Verwekkers Verwekkers Koegebonden Koegebonden Omgevings Omgevings Aanpak Aanpak Aanpak